Room Arts: Black Sabbath Biography (part 2)

Το αφιέρωμα αυτό έχει δημοσιευτεί και στο webzine Southernrock .

Ο δίσκος σταθμός ονομάζεται “Heaven and Hell”! Ο δίσκος κυκλοφορεί τον Απρίλιο του 1980 και σπέρνει τον πανικό. Είναι επίσης η πρώτη φορά που σε δίσκο τους o Geoff Nicholls αναγράφεται σαν κανονικό μελος. Μεχρι το τότε ο πληκτράς αποτελούσε περιστασιακό μέλος και δεν αναγράφεται το όνομα του στα επίσημα μέλη. Από αυτόν τον δίσκο μέχρι και το τελευταίο που έβγαλαν πριν την επανένωση με τον Ozzy το 1997,το όνομα του Nichols είναι στα επίσημα μέλη της μπαντας. Το συγκρότημα όχι μόνο επέστρεψε στον metal ήχο που τους καθιέρωσε, άλλα με αυτό τον δίσκο έθεσε πολύ υψηλά τον πήχη για τον χώρο αυτόν! Οι φοβέρες συνθέσεις, η απίστευτη ερμηνεία του Dio ,τα εκρηκτικά κιθαριστικα μέρη του Iommi άλλα και η εξαιρετική απόδοση των υπολοίπων,καθώς και η φοβερή παράγωγη του πασίγνωστου Martin Birch δημιουργούν ένα αποτέλεσμα φοβερό. Κατά πολλούς θεωρείται ο καλύτερος δίσκος που έχουν κυκλοφορήσει! Κομμάτια σαν το ομώνυμο, τα “Die Young” ,”Children of the sea” και “Neon Knights” γίνονται κλασικά και θα παιχτούν από το συγκρότημα πάρα πολύ τα επόμενα χρόνια μέχρι την επανένωση του 1997.Το “Neon Knights” ηχογραφήθηκε τελευταίο και μπήκε την τελευταία στιγμή στον δίσκο. Οι Sabbath ξεκινούν περιοδεία με τεράστια επιτυχία. Μάλιστα σε κάποιο σημείο της περιοδεία έπαιξε guest και ο Brian May των Queen,σαν δεύτερη κιθαρα. Στα μέσα της περιοδείας όμως αποχωρεί ο Bill Ward. Το όνομα του Cozy Powell είναι το πρώτο που προτείνεται για την θέση του ντραμερ.Αλλα παρόλο που ήταν κορυφαίος,δεν επιλέχθηκε εξαιτίας της άσχημης σχέσης που είχε με τον Dio από την εποχή των Rainbow. Τελικα την θέση του ντραμερ την παίρνει ο Vinnie Appice ,αδερφός του διάσημου επίσης ντράμερ Carmine Appice. Με αυτήν την σύνθεση τελειώνουν την περιοδεία τους και μπαίνουν στο studio για την δημιουργία του νέου τους δισκου. Από αυτήν την περιοδεία ξεχώρισαν οι συναυλίες που έκαναν μαζί με τους Blue Oyster Cult και ονομαστηκε Black 'n' Blue,όπως επίσης και καταστροφική συναυλία στο Μιλγουόκι,οπου διακόπηκε όταν κάποιος οπαδός πέταξε ένα μπουκάλι στον Butler και τον πέτυχε στο κεφαλι. Το ίδιο έτος κυκλοφορεί και ένα σχεδόν ανεπίσημο live το “Live at Last” ,το οποίο περιέχει ζωντανές εκτελέσεις κομματιών από την εποχή που ήταν ο Ozzy στην μπαντα. Το συγκρότημα δεν το αποδέχεται σαν επίσημο. Θα γίνει επίσημο πολύ αργότερα όταν θα ενσωματωθεί στο “Past Lives” αλμπουμ. Την εποχή που ηχογραφούσαν τον νέο τους δίσκο,τους ζητήθηκε να γράψουν ένα κομμάτι για μια ταινία με το όνομα “Heavy Metal”.
Το κομμάτι που έδωσαν οι Sabbath ήταν το “Mob Rules” το οποία ακούγεται στην ταινία και υπάρχει και στο επίσημο soundtrack της. Η έκδοση αυτή του κομματιού είναι διαφορετική από αυτή που μπήκε στον δίσκο. Σύμφωνα με τον Iommi,αυτη την εκδοση την ηχογραφησαν στο studio του Lennon,χρησιμοποιωντας τελειως αναλογικα μεσα και με τον εξοπλισμο που βρισκοταν εκει. Επισης η έκδοσή της ταινίας υπάρχει και στην deluxe έκδοση του “Mob Rules”.Αυτή την έκδοση ήθελαν να βάλουν στο δίσκο οι Sabbath,άλλα ο Birch τους πρότεινε να ηχογραφήσουν καινούργια που να ταιριάζει περισσότερο με τον ήχο του δισκου. Το Νοέμβριο του 1981 κυκλοφορεί το “Mob Rules”, το οποίο είναι άξιος διάδοχος του κορυφαίου “Heaven and Hell”.Ο δίσκος παίρνει πολύ καλές κριτικές και περιέχει σπουδαια κομμάτια σαν το ομώνυμο,τα “Falling of the edge of the world”,”Voodoo”,”Country Girl”,τους στιχους του οποίου ο Dio τους έγραψε για την τότε γυναίκα του Wendy και το “Sign of the southern cross”.Ξεκιναει μια πολύ επιτυχημένη περιοδεία,από την οποία ηχογραφείται το πρώτο επίσημο live τους,το “Live Evil”,το οποίο κυκλοφόρησε στις αρχές του 1983.Όμως τότε άρχισαν να παρουσιάζονται προβλήματα ανάμεσα στα μέλη του συγκροτηματος. Οι Iommi/Butler κατηγόρησαν τους Dio/Appice ότι μπήκαν κρυφά στο studio και πείραξαν την μίξη του “Live Evil”,ώστε τα ντραμς και τα φωνητικά να ακούγονται πιο ψηλα. Αυτο όμως πιο πολύ αποτελει πρόφαση πάρα λόγος για την αποχώρηση των Dio/Appice από την μπαντα. Οταν κυκλοφόρησε το “Live Evil”,τα ονόματα των Dio/Appice πάντως μπήκαν με μικρά γράμματα,δείχνοντας το κλίμα που υπήρξε τότε μεταξύ των μελών του συγκροτηματος. Τα εναπομείναντα μέλη άρχισαν την αναζήτηση καινούργιου τραγουδιστή και ντραμερ. Τότε άρχισε μια εποχή αρκετά δύσκολη για τους Sabbath,με πολλές αλλαγές στην σύνθεση τους και πολλές δυσκολίες με τα μέλη τους. Αλλα αυτή η εποχή θα σηματοδοτηθεί απο αριστουργηματικούς δίσκους τους οποίους έγραψαν και κράτησαν ψηλά το όνομα τους. Ο μοναδικός που έμεινε σταθερός ήταν ο Iommi,που παρόλο τις δυσκολίες που αντιμετώπισε κράτησε στις πλάτες την μπάντα και την ανέβασε ψηλα. Για αυτό όπως πολύ λένε και υποστηρίζω και εγώ <<Black Sabbath is Tony Iommi and Tony Iommi is Black Sabbath>>.Η πρώτη επιλογή για την θέση του τραγουδιστή ήταν ο Nicky Moore των Samson. O Moore εντυπωσίασε με την φωνή του,άλλα τα υπόλοιπα μέλη έκριναν πως δεν ταίριαζε για το συγκροτημα. Στη λίστα των μελών ήταν για δεύτερη φόρα τα ονόματα των David Coverdale και Cozy Powell,άλλα και πάλι η μοίρα δεν τους ήθελε να μπουν στη μπαντα. Το διάστημα αυτό,1983,το συγκροτημα έγραφε κομμάτια για τον νέο δίσκο τους. Την θέση του ντράμερ ανέλαβε ο Malcom Coppe των Quartz. Τελικα την θέση του τραγουδιστή ανέλαβε ο Ian Gillan των Deep Purple.

Με αυτήν την σύνθεση άρχισαν οι πρόβες για το “Born Again” δισκο. Σύμφωνα με δηλώσεις του Geezer Butler,ο δίσκος αυτός ήταν να κυκλοφορησει κάτω από άλλο όνομα και όχι σαν Black Sabbath,άλλα η δισκογραφική εταιρία τους πίεσε να το βγάλουν με αυτό ονομα. Στις τελικές ηχογραφήσεις του δίσκου τα ντραμς ανελαβε ο Bill Ward,υπο την καθοδήγηση του Coppe. Στον δίσκο ήταν να μπει και ένα τραγούδι το “The Fallen” καθώς και μια 5λεπτη έκδοση του “Stonehenge”.Το πρωτο βγήκε το 2004 σαν bootleg το οποίο περιείχε τα αμιξάριστα ντεμο του δίσκου που συμπεριελάμβαναν και τα δυο ακυκλοφόρητα κομμάτια και επίσημα βγήκε 7 χρονιά μετά περίπου στην deluxe έκδοση του “Born Again”.To “Stonehenge” σαν πεντάλεπτο είχε κυκλοφόρησε σαν promo 7” το 1983.Τον Αύγουστο του 1983 κυκλοφορεί το ”Born Again”.Ο δίσκος πήγε πολύ καλά στις πωλήσεις,άλλα δίχασε λίγο τους οπαδούς τους. Η παράγωγη του αν και επικρίθηκε,πρόσθεσε ένα ωραίο occult τόνο και οι συνθέσεις ήταν πολύ καλές,αν και διαφορετικές από αυτές που μας είχαν συνηθίσει οι Sabbath μέχρι τότε,παραμένοντας όμως σταθερά στον μεταλ ηχο.Ο Gillan ήταν πολύ δυσαρεστημένος με τη παραγωγή του ήχου και προτιμούσε τον ήχο από τη monitor έκδοση. Λόγω έλλειψης τον master tapes, οι οποίες μέχρι πριν λίγο καιρό ήταν εξαφανισμενες, στη deluxe έκδοση έγινε μόνο remastered και όχι remixed όπως ήθελαν τα μέλη του συγκροτήματος.Τελικά, προσφάτως βρέθηκαν τα master tapes και το 2024 ο Iommi ανακοίνωσε ότι δουλεύει πάνω στο remix του δίσκου,μαζί με το Mike Exeter και κάποια στιγμή θα το κυκλοφορήσουν. Κομματια σαν το ομώνυμο,το “Disturbing the priest”,”Zero the hero”,”Digital Bitch”,”Trased” (το οποίο επαναηχογραφηθηκεθηκε για την συλλογή του Ian Gillan “Gillan Inn”και “Keep it warm”(του οποίου ο Gillan τους στίχους του τους έγραψε για την κοπέλα του,την οποία παντρεύτηκε μετά από λίγο) ακούστηκαν αρκετα. Ο Gillan τραγούδησε εκπληκτικά στον δίσκο και γενικότερα η μπάντα ήταν σε πολύ καλά επιπεδα. Μαλιστα γυρίστηκαν και δυο video clip για τα τραγούδια “Trashed” και “Zero the Hero”.Το εξώφυλλο θύμιζε πολύ αυτό του “New Life” των Depeche Mode.Ο Bill Ward αποχωρεί μετά την ηχογράφηση του δίσκου και στην περιοδεία που ακολουθεί την θέση του πήρε ο Ben Bevan των ELO. Μαλιστα εκείνη την εποχή στις συναυλίες τους έπαιζαν και το “Smoke on the water”,το οποίο μπορείτε να ακούσετε και στην deluxe έκδοση του “Born Again'.Από εκείνη την εποχή αρχίζει και η κατάρα των τραγουδιστών των Sabbath,να ξεχνάνε τους στιχους. Μαλιστα ο Gillan είχε πει ότι εγραφε σε χαρτί,το οποίο είχε κολλήσει κάτω στην σκηνή,τους στίχους για να τους θυμαται. Οταν τελείωσε η περιοδεία ο Gillan αποχώρησε για να πάει στους επανενωμενους Deep Purple,Όπως επίσης και ο Ben Bevan.Ετσι βρισκόμαστε πλέον στο 1984 με τους Sabbath να ψάχνουν για τραγουδιστή και ντραμερ. Στην θέση του τραγουδιστή προτάθηκε ο Ron Keel,ο οποίος τραγούδησε ένα demo τριών κομματιών,άσχετα με τους Black Sabbath, το οποίο άκουσαν οι Sabbath και τους άρεσε. Ο ίδιος ο Keel είπε ότι είχε επίσης κάνει τα φωνητικά σε μια λίστα κομματιών των Sabbath που του είχε δώσει ο ίδιος ο Iommi. Τελικα δεν επιλεχθηκε. Εκεινο το διάστημα έχουμε πάλι την επιστροφή του Bill Ward. Το ίδιο διάστημα ένας τύπος με το όνομα David και το παρατσούκλι Da-Verd,το επίθετο δεν είναι γνωστό,δοκιμάστηκε από την μπάντα και ενώ στην κασετα που έστειλε ακουγόταν μια χαρά στην πρόβα που έκαναν ήταν καταστροφη.

Ο επόμενος που δοκιμάστηκε ήταν ο David “Donut” Donato,μετέπειτα White Tiger. Ο David εντυπωσίασε με την φωνή του και επιλέχθηκε για την θέση του τραγουδιστη. Μαζι του ηχογράφησαν ένα ντεμο 4 κομματιών τα “No way out”,”Don't Beg the master”,”Dancing with te devil” και “Sail on”.Μόνο το “No way out” βγήκε στην φορά πολύ αργότερα και είναι μια πρώιμη έκδοση του “The Shining” που μπήκε στο “Eternal Idol” το 1987.O Donato έκατσε στην μπάντα για 5 μήνες άλλα εκδιώχθηκε από αυτή εξαιτίας μαι δήλωσης που έκανε στο περιοδικό Kerrang. O Donato επίσης συνεργάστηκε με τον Butler το 1985,άλλα δεν κυκλοφόρησε κάτι επίσημο από αυτο. Φτάνουμε αισίως στο 1985 και έχουμε την αποχώρηση τον Butler/Ward. Τωρα πλέον έμειναν μόνο οι Iommi/Nicholls.Εκεινη την εποχή ο Iommi αγοράζει όλα τα δικαιώματα του ονόματος Black Sabbath από τους άλλους,τα οποία 25 χρόνια αργότερα, αναγκάστηκε ,μετά από δικαστική διαμάχη με τη Sharon Osbourne, να τα μοιραστεί μαζί της. Το ίδιο έτος ο Iommi ετοιμάζει κομμάτια για τον προσωπικό δίσκο. Έχοντας μαζί του τον Nicholls και τους Eric Singer(ντραμς) και Gordon Copley(μπασο) οι οποίοι είναι από την μπαντα της Lita Ford,με την οποία έβγαινε ο Iommi τότε,ξεκίνησε τις πρόβες καθώς και την αναζήτηση τραγουδιστη. Ο πρώτος που επιλέχθηκε ήταν ο Jeff Fenholt.Εκεινος τραγούδησε σε κάποια ντεμος που είχαν γράψει οι υπόλοιποι και τα οποία αποτελούσαν πρώιμες εκτελέσεις κομματιών που μπήκαν στο “Seventh Star” δίσκο,προσθέτοντας εκείνος τους στίχους οι οποίοι αλλάχτηκαν στην επίσημη κυκλοφορια. Εκεινη την εποχή Lita Ford και Ιοmmi,μοιραζόταν και το ίδιο studio μαζί με τα μελη. Τα κομμάτια που τραγουδάει ο Fenholt βγήκαν αργότερα σαν bootleg με το όνομα “Star of india”.Ο Fenholt έκατσε για λίγους μήνες και εφυγε. Στα μέσα του 1985 ο Copley αποχωρεί από το συγκρότημα και την θέση του παίρνει ο Dave Spitz.Στην video εκτέλεση όμως του “No stranger for love” παίζει ο Copley. O David Spitz όμως αποχωρεί προσωρινά και την θέση του καλύπτει ο Glenn Hughes,ο οποιος ηρθε για να αναλαβει τα φωνητικα του δισκου. Στις 13 Ιουλίου του 1985,πραγματοποιείται η πρώτη επανένωση της πρώτης σύνθεσης των Black Sabbath,για ένα μόνο live. Μετα από αυτό ο Dave Spitz γυρνάει πάλι πίσω για να αναλάβει το μπασο. Πριν την έλευση του Hughes είχαν γράψει ένα ντεμο με όλα τα κομμάτια του “Seventh Star” σε instrumental μορφη. Οταν ήρθε ο Hughes έγιναν κάποιες αλλαγές στα κομμάτια,μπήκαν τα φωνητικά και όλα ήταν έτοιμα για την κυκλοφορία του πρώτου δίσκου του Iommi. Ομως η δισκογραφική τον πίεσε και τελικά ο δίσκος βγήκε κάτω από το όνομα Black Sabbath feat Tony Iommi.Το instrumental demo βγήκε και αυτό σε bootleg αρκετά χρόνια αργότερα.

Ο δίσκος αν και είχε κάποια στοιχειά από Black Sabbath,ήταν πολύ διαφορετικός από ότι είχαν κυκλοφορήσει μέχρι τοτε. Το album περιείχε αρκετά καλά κομμάτια σαν το ομώνυμο,το “Angry Heart” και την μπαλάντα “No stranger to love” για την οποία γυρίστηκε και video clip.Το συγκροτημα ξεκινάει περιοδεία σαν Black Sabbath παίζοντας κομμάτια του δίσκου καθώς και παλιά κλασικά τους. Ομως ο Glenn Hughes βρισκόταν σε μια από τις χειρότερες περιόδους του και ενώ στο studio τραγούδησε μια χαρά,στις συναυλίες δεν τα κατάφερε τόσο καλα. Οι Sabbath είδαν ότι είναι επιτακτική η εύρεση καινούργιου τραγουδιστή ακόμα και στα μέσα της περιοδειας. Τελικα η λύση βρέθηκε στο πρόσωπο ενός θαυμαστή τους,του Ray Gillen. Με τον Gillen εκαναν ορισμενες προβες ενω στην μπαντα βρισκεται ακομα ο Hughes.Μετα από δύο συναυλίες από την πρόβα αυτή,με την τελευταία συναυλία να γίνεται με τον Nichols σε ρόλο τραγουδιστή στο μεγαλύτερο μέρος,εξαιτίας του ότι ο Hughes δεν μπορούσε να τραγουδήσει τίποτα εκείνη την ήμερα και απλός έκανε την κίνηση των χειλιών και ο Nicholls τραγουδούσε από πίσω,ο Hughes αποχωρεί και ο Gillen έρχεται στην θέση του. Η περιοδεία συνεχίζεται και τον Ιουλίου του 1986 μπαίνουν στο studio για να ξεκινήσουν οι πρόβες για τα νέα κομματια.Γραφονται κάποια κομμάτια,μερικά από τα οποία θα μείνουν ανολοκλήρωτα και θα ετοιμαστούν με την έλευση του Tony Martin. Τα κομμάτια αυτά ήταν τα “Some kind of woman” και “Black Moon”,στα οποία δεν μπορούσαν να ταιριάξουν τα φωνητικά και τα άφησαν στη μεση. Στο πρώτο ντεμο του δίσκου μπάσο έπαιζε ο Dave Spitz,ο οποίος όμως θα αποχωρήσει μετά από λίγο και την θέση του θα πάρει ο Bob Daisley ο οποίος ήταν γνωστός για την θητεία του στους Rainbow και τον Ozzy Osbourne. Με αυτήν την σύνθεση ηχογραφείται το δεύτερο ντεμο το οποίο στην ουσία περιέχει όλα τα κομμάτια του “Eternal Idol”,εκτός από ένα το “Scarlet pimpernel”.Τα ντεμος βγήκαν στη φορά σε διάφορες εκδοχές σαν bootleg. Στην μια ήταν χωρίς τα σόλο του Iommi κάποια κομμάτια και η άλλη ήταν η πλήρης με τα σολο. Μαλιστα σε αυτήν που ήταν χωρίς τα σόλο είχε και μια διαφορετική έκδοση του “Nightmare”.Τελικά στην deluxe έκδοση του “Eternal Idol” υπάρχει μια μόνιτορ έκδοση των ντεμο αυτών που έχει το καλύτερο ήχο και είναι η πιο πληρης.Υπάρχει και ένα bootleg επίσης έχει εκδόσεις των κομμάτων που είναι σε στάδιο δημιουργίας, χωρίς κιθάρα σε κάποια κομμάτια ή σε ημιτελές στάδιο. Οι αναταραχές όμως συνεχίζονται.

Οι Singer και Daisley αποχωρουν. Ακολουθει μια περίοδος όπου οι Sabbath βελτιώνουν τις ηχογραφήσεις και επίσης ηχογραφούν το τελευταίο κομμάτι του δίσκου το “Scarlet pimpernel”.Στον δίσκο όμως όλα τα ντραμς τα παίζει ο Eric Singer. Εκεινη την εποχή τους βοηθάει ο Bev Bevan στα ντραμς, ο οποίος όμως βασικά παίρνει μέρος μόνο στο “Scarlet pimpernel” . Ενω όλα είναι έτοιμα όσον αφορά τον δίσκο,έχουμε αυτή τη φορά την αποχώρηση του Gillen. Ένα από τα άτομα τα οποία πέρασε ακρόαση για την θέση του τραγουδιστή και μάλιστα είχε αρκετές πιθανότητες να τα καταφέρει,ήταν και ο Jon Oliva τον Savatage. Τελικα ο αντικαταστάτης του Gillen θα είναι ο Tony Martin που έπαιζε σε μια μπάντα του The Alliance. Με τον Martin στα φωνητικά και τον Bevan στα ντραμς οι Sabbath ψάχνουν για μπασσιστα. Φημες θέλουν τον Butler να προβάρει μαζί τους εκείνη την εποχη. Τελικα ξεκινούν τα τελευταία lives της περιοδείας για το Seventh Star με τον Dave Spitz στο μπασο. Με αυτήν την σύνθεση ήρθαν για πρώτη φορά στην χωρά μας το 1987,σε ένα επεισοδιακό live στο Παναθηναϊκό στάδιο,το οποίο διακόπηκε λίγο πριν το τελευταίο κομμάτι ,εξαιτίας της εισόδου φανατικών οπαδών στην σκηνη. Το συγκεκριμένο live κυκλοφόρησε σχεδόν ολόκληρο στο YouTube ,σε πολύ καλή ποιότητα ήχου για bootleg της εποχής του και αποτελούσε “Holy grail” για τους οπαδούς τους για πολλά χρόνια.O Bevan αποχωρεί από την μπάντα και την θέση του παίρνει ο Terry Chimes πρώην μέλος των The Clash. Μαζι του κάνουν την συναυλία στην Νότιο Αφρικη. Μετα από αυτήν την συναυλία η μπάντα μπαίνει στο studio για να ηχογραφήσει το δίσκο της. Τα φωνητικά του Gillen απομακρύνονται και ηχογραφούνται καινούργια από τον Tony Martin.Το μόνο που μένει από τον Gillen είναι το γέλιο του στο “Nightmare”.Παράγωγος του δίσκου είναι ο Chris Tsagarides, ο οποίος ανέλαβε τη παραγωγή μέσα σε στο χάος των ηχογραφήσεων και των αλλαγών μελών που έγιναν κατά τη διάρκεια αυτων και αφού έχουν προηγηθεί άλλοι δύο παραγωγοί. Ο δίσκος κυκλοφορεί τον Νοέμβριο του 1987.Πρόκειται για ένα κορυφαίο δίσκο ο οποίος επαναφέρει τους Black Sabbath στην κορυφή!Από αυτό το σημείο θα αρχίσει μια νέα ένδοξη εποχή που θα κρατήσει για 4 χρόνια!Κομμάτια σαν το “The Shining”,”Glory Ride”,το ομώνυμο είναι κλασικά,χωρίς τα υπόλοιπα να πηγαίνουν πίσω. Μαλιστα γυρίζουν και ένα video για το “The Shining”,στο οποίο στην θέση του μπασιστα είναι ένας άγνωστος τύπος που κανείς δεν θυμάται το όνομα του. Συμφωνα με τον Tony Martin,ήταν ένας κιθαρίστας τον οποίο βρήκαν στον δρόμο και του πρότειναν να παίξει στο video. Μετα το τέλος του video clip τους είχε προτείνει να περάσει ακρόαση για την θέση του μπασσιστα. Δεν τα κατάφερε όμως και δεν επιλεχθηκε. Την ίδια εποχή βγαίνει και μια picture disk έκδοση του “The Shining” που περιεχει 2 τραγούδια που δεν μπήκαν στον δισκο. Τα κομμάτια αυτά είναι τα “Some kind of woman” και “Black Moon”.Το δεύτερο θα ηχογραφηθεί για το επόμενο album τους το “Headless Cross”.Στο “Some kind of woman” παίζουν οι Singer και Spitz σε ντραμς και μπασο αντίστοιχα ενώ στο “Black Moon” το μπάσο έχει αναλάβει ο Nicholls. Το πρώτο όνομα του “Black Moon” ηταν “Gypsy Warning” όταν το είχαν πρωτοξεκινησει να το παίζουν,πριν την έλευση του Martin. Ο Spitz αποχωρεί και την θέση του παίρνει ο Jo Burt.Με αυτήν την σύνθεση πραγματοποιείται η περιοδεία του “Eternal Idol”.Μάλιστα σε αυτήν την περιοδεία όπως και στις άλλες που ακολούθησαν με τον Martin,ο Nichols έπαιζε και δεύτερη κιθάρα σε ορισμένα κομμάτια. To 1988 αποχωρεί ο Burt. Ενας που δοκιμάστηκε ήταν ο Steve Redvers ο οποίος ήταν τότε στους Starfighters. Το ίδιο έτος η μπάντα έπαιξε μια συναυλία για φιλανθρωπικούς σκοπούς,όπως αυτή που έκαναν με τον Ozzy το 1985,στην οποίο το μπάσο ανέλαβε ο Nicholls. Εκεινο τον καιρό έπαιζαν πολλά σενάρια για ένα project του Iommi με τον Cozy Powell στα ντραμς. Τελικα δεν έγινε τιποτα. Τελικα ο Cozy Powell έρχεται στο συγκρότημα σαν νεος ντραμερ. Εκεινη την περίοδο είχαμε την προσωρινή αποχώρηση του Martin, άλλα ύστερα από πρόταση του Powell να γυρίσει πίσω,ο Iommi συμφώνησε και το έκανε αμεσα. Αυτο που έκανε τον Powell να θέλει οπωσδήποτε τον Martin στην μπάντα ήταν η ακρόαση του “Black Moon”.Εξεπλάγην με την φωνή του!Με τον Martin πλέον πίσω οι Black Sabbath ψάχνουν για μπασσιστα. Τελικα την θέση του μπασσιστα παίρνει ο Laurence Cottle.Το συγκρότημα τελειώνει τις ηχογραφήσεις του νέο του δισκου. Αξίζει να σημειωθεί ότι έπαιξε μπάσο ο Martin σε κάποια κομμάτια του δίσκου.
Το όνομα του είναι “Headless Cross” και κυκλοφορεί το 1989.Ένα πραγματικό αριστούργημα!Είναι ο πρώτος δίσκος που κυκλοφορούν από την IRS, η οποία όπως θα φανεί αργότερα δε θα υποστηρίξει αρκετά το συγκρότημα.Από τους πιο κλασικούς δίσκους τους. Εδω έχουμε την συμμετοχή του Brian May των Queen ,στο τραγούδι “When Death Calls”.Το όνομα του δίσκου ήταν ιδέα του Martin και είναι το όνομα ενός χωρίου που όλοι οι κάτοικοι πέθαναν από μια μυστηριώδη ασθένεια. Ο δίσκος περιέχει κορυφαία κομμάτια σαν το ομώνυμο,για το οποίο γυρίστηκε και video κλιπ,το “When death calls” , “Devil and Daughter” και γενικότερα όλα τα κομμάτια ήταν ένα ένα. Επίσης υπάρχει και μια επανεκτέλεση του “Black Moon”.Ο Martin είχε πει σε μια συνέντευξη του ότι τα φωνητικά τα ηχογράφησε μια φορά το 1987,όποτε προκύπτει επανεκτέλεση μόνο στο μουσικό μέρος. Επίσης κυκλοφορεί και ένα picture disk του “Headless Cross” που περιέχει ένα b-side το “Cloak & Dagger” το οποίο δεν συμπεριλαμβάνεται στον δισκο. Ο Cottle αποχωρεί και την θέση του την αναλαμβάνει ο Neil Murray γνωστός από τους Whitesnake και Gary Moore.Η περιοδεία ξεκινάει και είναι από τις πιο επιτυχημένες τους!Ξεχωρίζουν οι συναυλίες που έκαναν στην Μόσχα,όπου μάλιστα υπάρχει και πολύ καλής ποιότητας bootleg DVD,στην οποίο παίζουν και μια διασκευή του “Apache” των Shadows.Οπως επίσης σε ορισμένες συναυλίες τους στο τελευταίο μερος που ο Martin ανέφερε τα μέλη της μπάντας ο Iommi παίζει ένα riff το οποίο μπήκε αργότερα; στο “Ι” από το “Dehumanizer” του 1992.Σε αυτήν την περιοδεία είχαν μάλιστα και καλεσμένους τους May και Gillan σε μερικες συναυλιες τους. Τελη του 1989 τελειώνει η περιοδεία τους και ετοιμάζονται για τον νέο δίσκο τους. Υπαρχουν μάλιστα και 3 κομμάτια σε rough edit από εκείνη την εποχή τα οποία κυκλοφορήσαν στο bootleg “Reincarnation”.Ένα ακόμη τραγούδι που δούλευαν τότε ήταν το “Wings of thunder” το οποίο τελικά δε κυκλοφόρησε ποτέ.Ο δίσκος ηχογραφείται και κυκλοφορεί το 1990.Το όνομα του είναι “TYR” και όπως δείχνει το όνομα του είναι επηρεασμένος από την σκανδιναβική μυθολογια. Το αρχικό όνομα που είχε προταθεί από τον Powell ήταν “Satanic Verses” επηρεασμένο από το ομώνυμο βιβλίο του Salman Rushdie. Βέβαια απορρίφθηκε για να μη γίνουν αντιδράσεις.Πρόκειται για άλλο ένα κλασσικό δισκο. Τα κομμάτια του είναι όλα κορυφαία!Επίσης εδώ έχουμε και μια ραδιοφωνική μπαλάντα το “Feels Good To Me”,για το οποίο γυρίστηκε και βίντεο κλιπ. Το τραγούδι αν και είναι αρκετά διαφορετικό από το επικό και heavy ύφος του δίσκου,παρόλα αυτά πρόκειται για μια πολύ καλή μπαλάντα η οποία ηχογραφήθηκε για λόγους προώθησης στο ραδιοφωνο.

Τραγουδια σαν το “Jerusalem”,”Anno Mundi”,”Heaven in black” και “Law Maker” γίνονται κλασικά και λατρεύονται από τους οπαδούς τους. Ο Martin είχε γράψει και άλλο υλικό το οποίο δεν μπήκε στον δίσκο αυτόν,αλλά μέρος του μπήκε στον προσωπικό του δίσκο που κυκλοφόρησε το 1992 και περιείχε μια εκτέλεση του “Jerusalem”. Οι Sabbath ξεκινούν ακόμα μια πολύ επιτυχημένη περιοδεία,στην οποία για άλλη μια φορά ήταν καλεσμένος ο May άλλα και ο Geezer Butler. Αξίζει να σημειωθεί ότι η περιοδεία είχε επιτυχία στην Ευρώπη περισσότερο, ενώ στην Αμερική δε πήγαν καλά τα πράγματα.Οι λόγοι είναι κυρίως η δισκογραφική τους και η κόντρα με τον Ozzy που ήταν πολύ πιο διάσημος εκεί.Στο τέλος της περιοδείας αποχωρούν ο Murray και Martin.Μαλιστα η αποχώρηση του δεύτερου έγινε λίγες μέρες μετά την δήλωση του Iommi ότι ο Martin ήταν ο καλύτερος τραγουδιστής που ειχαν. Την θέση του μπασσιστα αναλαμβάνει ο Butler και την θέση του τραγουδιστή ο Dio. Αν και οι σχέσεις του Powell και του Dio δεν ήταν πότε καλές, με αυτήν την σύνθεση ξεκινούν τις πρόβες για το νέο δίσκο τους. Υπαρχουν μάλιστα bootleg από την περίοδο εκείνη,τα οποία είναι από τις προσωπικές κασέτες του Powell που κάποιος τις έβγαλε στην φόρα μετά το θανατό του. Σε αυτές τις πρόβες και demos, ακούμε πρώιμες εκτελέσεις των “Computer God”,”Letters from the earth”(σε επταλεπτη εκδοση!),”Master of insanity” καθώς και 2 ολοκληρωμένα κομμάτια τα οποία δεν κυκλοφόρησαν επίσημα πότε τα “The next time” και το “Bad Blood” καθώς και κάποια άλλα ανολοκλήρωτα,χωρίς όνομα, κομμάτια,τα οποία είναι κυρίως instrumental. Το “Computer God” σαν όνομα ήταν ιδέα του Butler,από ένα κομμάτι ντεμο που είχε γράψει με την μπάντα του το 1986,όπως επίσης το “Master of insanity” αρχικά είχε εκτελεστεί από την προσωπική μπάντα του Butler σε ντεμο το 1986.Και τα δυο αυτά τραγούδια του Butler υπάρχουν στα bootleg αυτα. Επίσης ένα riff του “The next time” ακούγεται στο τραγούδι “Psychophobia” από το “Cross Purposses” του 1994.Επίσης ακούμε και την αρχική μορφή του “Raising Hell” που κυκλοφόρησε αργότερα από τον Martin.Ακομα ο Iommi εκείνη την εποχή δούλευε σε ένα κομμάτι με το όνομα “Hollywood Black”.Αυτό το κομμάτι πότε δεν μπήκε κάπου σαν Sabbath,αλλά το πήρε ο Dio και το ηχογράφησε με την προσωπική μπάντα,βάζοντας το στο δίσκο του “Strange Highways” του 1994.Αυτό όμως που προκαλεί εντυπώσει είναι ότι ενώ είχαν τον Dio στην μπάντα,κάλεσαν κάποια στιγμή τον Martin για να ηχογραφούσουν τα κομμάτια που είχαν ετοιμάσει. Ο Martin τραγούδησε κάποια κομμάτια του δίσκου,άλλα δεν προχώρησε η υποθεση. Όμως ενώ όλα πήγαιναν κάλως για τις τελικές ηχογραφήσεις,ένα ατύχημα του Powell,αναγκάζει τον Iommi να βρει αντικαταστατη. Ο Appice τελικά θα αναλάβει τα ντραμς και έχουμε την επανένωση της Mob Rules περιοδου. Σαν προπομπός του δίσκου βγαίνει το “Time Machine” σε διαφορετική εκτέλεση από αυτήν που μπήκε στον δισκο. Το κομμάτι μπήκε σε soundtrack κινουμενων σχεδιων. Τελικα ο δίσκος κυκλοφορεί το 1992.Ο δίσκος είναι αρκετά βαρύς και σκοτεινος. Κομματια σαν τα “Computer God”,”I”,”TV Crimes”,”Master of insanity” και “Time Machine” ξεχωρισαν. Για το “TV Crimes” γυρίστηκε βίντεο κλιπ καθώς κυκλοφόρησε και single του που περιελάμβανε μια διαφορετική εκτέλεση του “Letters from the earth”.Τους στίχους του δεύτερου τους είχα γράψει ο Dio,εμπνευσμένος από τα γράμματα που λάμβαναν από όλο τον κόσμο. Ο δίσκος όμως δίχασε τους οπαδούς τους. Πολλοι μιλάνε για ένα μέτριο δίσκο,ο οποίος δεν έφτανε με τίποτα το μεγαλείο των προηγούμενων δυο που είχαν κυκλοφορήσει. Πολυ είπαν ότι πρόκειται για ένα τυπικό Dio/Sabbath δισκο. Πάντως σίγουρα πρόκειται για ένα καλό δίσκο,που περιείχε κάποιες πολύ καλές στιγμές,όπως τα κομμάτια που αναφέρθηκαν παραπάνω. Στην deluxe έκδοση του δίσκου περιλαμβάνονται και οι δυο εναλλακτικές εκτελέσεις των “Time Machine” και “Letters from the earth”.Το συγκρότημα ξεκινά περιοδεία στην οποία σε μια συναυλία θα έχουμε guest τον Carmine Appice αδερφό του Vinnie Appice.Ομως ο Dio αποχωρεί από το συγκροτημα. Αιτια ήταν η πρόσκληση του Ozzy στους Black Sabbath,να παίξουν σαν guest στην υποτιθέμενη τελευταία συναυλία του.

O Dio αρνήθηκε να παίξει κάτω από το όνομα του Ozzy και αποχωρησε. Την θέση του πήρε ο Rob Halford των Judas Priest.Επαιξαν 2 συναυλίες στην Costa Mesa,από την οποία μάλιστα κυκλοφόρησε το περιβόητο bootleg “Ozzy meets the priest”.Μάλιστα στο δεύτερο live έπαιξαν και μερικά κομμάτια με την αυθεντική σύνθεση τους. Βρισκόμαστε πλέον στα τέλη του 1992, με το συγκρότημα να είναι χωρίς τραγουδιστή,μιας και ο Halford ήταν προσωρινός,άλλα ουσιαστικά και χωρίς ντράμερ γιατί ο Appice ήταν μόνο στα χαρτιά στην μπαντα. Το 1993 ο Tony Martin επιστρέφει και την θέση του ντράμερ παίρνει ο Bobby Rondinelli γνωστός από τους Rainbow και Quite Riot. Με αυτή την σύνθεση ξεκινούν το γράψιμο των κομματιών του νέο τους δισκου. Εκεινη την εποχή επίσης υπάρχει έντονη φήμη για επανένωση με την αρχική σύνθεση,άλλα στην συνεχεία μετατράπηκε σε επιστροφή του Bill Ward στην μπάντα που ούτε αυτή εγινε. Οι Iommi,Butler,Ward συμφώνησαν για επανένωση άλλα ο Ozzy όχι,γιατί ήθελε να αποσυρθεί για κάποιο χρονικό διάστημα από την μουσικη.

Στην συνεχεία είχαν συμφωνήσει να βάλουν να προχωρήσουν με τα 3/4 της αυθεντικής σύνθεσης και τον Martin στα φωνητικά,άλλα ούτε αυτό έγινε. Στο studio που έκαναν τις ηχογραφήσεις,ήταν και ο Eddie Van Halen. Μαζι του ο Iommi έγραψε το κομμάτι “Evil Eyes”.Στην demo εκδοχή του το ένα σόλο το έπαιζε ο Van Halen,στην τελική έκδοση όμως ο Iommi έπαιξε όλα τα σόλο,προσπαθώντας το μέρος του Van Halen να το παίξει όσο πιο κοντά γίνεται στο αυθεντικό. Ομως το όνομα του Van Halen δεν γράφτηκε τελικά στα credits του δισκου. Αρχες του 1994 κυκλοφορεί το “Cross Purposses” ο νέος δίσκος των Black Sabbath.Ένας πολύ καλός δίσκος , διαφορετικός στο ήχο και αρκετά σκοτεινός. Κομματια σαν τα “I witness”,”Cross of thorns”,”That hand that rocks the candle” άλλα και η πολύ καλή μπαλάντα “Dying for love”,ακούγονται αρκετα. Μαλιστα γυρίστηκε και βίντεο κλιπ για το ”That hand that rocks the candle”.Στην ιαπωνικη έκδοση του δίσκου υπάρχει και ένα ακόμα τραγούδι το “What's the use”.Το συγκρότημα ξεκινάει περιοδεία από την οποία μάλιστα θα ηχογραφηθεί το δεύτερο επίσημο live άλμπουμ τους το “Cross Purposses Live”,το οποίο θα κυκλοφορήσει το 1995 σε ένα πακέτο που περιλαμβάνει την συναυλία σε βιντεοκασέτα και CD. Στην βιντεοκασέτα υπήρχε ολόκληρη η συναυλία,ενώ στο CD εξαιτίας του χρονικού περιορισμοί αφαιρέθηκαν μερικά τραγουδια. Στην περιοδεία αυτή έπαιξαν και το “The Wizard” το οποίο είχαν να παίξουν 25 χρονιά!Μετά το τέλος της ευρωπαϊκής περιοδείας ο Rondinelli αποχωρεί και στις συναυλίες στην αμερικάνικη περιοδεία,την θέση του παίρνει ο Bill Ward.Υπήρχαν σχέδια για ηχογράφηση νέου δίσκου με αυτή τη σύνθεση αλλά κάποιες εσωτερικές διαμάχες των μελών,δε το επέτρεψαν.Μετα το τέλος της αμερικανικής περιοδείας ο Butler αποχωρει. Μετα από λίγο αποχωρεί και ο Ward. Την θέση του μπάσου παίρνει ο Neil Murray και την θέση του ντράμερ ο Cozy Powell.Η σύνθεση του “Tyr” επανενωθηκε και άρχισαν να ετοιμάζουν τα τραγούδια του νέου δίσκου τους. Demos από εκείνη την εποχή έχουν κυκλοφορήσει σε bootleg. Η μια έκδοση είναι με φωνητικά και η αλλαγή χωρις. Στην ουσία στην δεύτερη πρόκειται για rough edit έκδοση του δισκου. Και στα δυο αυτά bootlegs ακούμε τα κομμάτια σχεδόν έτοιμα,με κάποιες διαφορές σε μερικά μέρη τους από ότι στο τελικό δίσκο και για πολλους τα demos έχουν καλύτερο ήχο από το δίσκο που κυκλοφόρησε και πολλοι προτιμούν αυτές τις εκδοσεις. Εδω για πρώτη φορά σε δίσκο Black Sabbath έχουμε guest στα φωνητικά και αυτός είναι ο rapper Ice-T που θα συμμετάσχει στο “Illusion of power”,στην τελική έκδοση που θα μπει στον δισκο. Ο δίσκος κυκλοφορεί αρχές 1995 και το όνομα του είναι “Forbidden”.Αυτός ο δίσκος θα θεωρηθεί ότι χειρότερο έχουν κυκλοφορήσει οι Black Sabbath.Ακομα και τα ίδια τα μέλη της μπάντας ήταν πολύ δυσαρεστημένα από το τελικό αποτέλεσμα. Οι επιλογές του παράγωγου Ernie C. ,οσον αφορα τον ήχο,χαντάκωσαν τα κομματια.Βέβαια το 2024 θα κυκλοφορήσει η remixed-remastered έκδοση του δίσκου, μέσα στο πακέτο Anno Mundi, η οποία έχει φοβερό ήχο και οι συνθέσεις φαίνονται πολύ περισσότερο, ο ήχος είναι πιο κοντά στον κλασικό τους ήχο,τα ντραμς ακούγονται πιο καθαρά, κάτι που ήταν παράπονο του Powell, μέρη από τις κιθάρες και τα ντραμς που ήταν θαμμένα , πλέον ακούγονται, τα φωνητικά είναι πιο καθαρά και γενικά φάνηκε ότι ο δίσκος πιο πολύ χαντακωθηκε από τη παραγωγή, την δισκογραφική και την εποχή που κυκλοφόρησε,παρά για τις συνθέσεις.Το μόνο που αφαιρέθηκε είναι τα keyboards του Nicholls. Πιθανόν για να είναι ο ήχος πιο σκληρός και σκοτεινός. .. O Ernie C. Ηθελε να κάνει τον ήχο πιο μοντέρνο αλλά αυτό αποδείχθηκε ολεθριο.Βέβαια και πάλι αυτό είναι υποκειμενικό,γιατί υπάρχουν κάποιοι που τους άρεσε η προοπτική αυτή των Sabbath. Κανείς δε λέει ότι ο Ernie C είναι κακός παραγωγός ή ότι είχε κακή πρόθεση, αλλά οι επιλογές του δε δούλεψαν σωστά τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Η συμμετοχή του Ice-T πηρε άσχημες κριτικές,η δισκογραφική παρενέβη πολύ περισσότερο στον δίσκο αυτόν,περιορίζοντας το συγκρότημα άλλα και προκαλώντας μεγάλα προβλήματα με την όλη της στάση όσον αφορά και την προώθηση του δισκου. Επισης ακόμα και ο τρόπος που τραγούδησε ο Martin κατηγορήθηκε από πολλούς οπαδούς. Στην ιαπωνική έκδοση κυκλοφόρησε και με ένα τραγούδι παραπάνω το “Loser gets it all”.Επίσης γυρίστηκε και βίντεο κλιπ για το “Get a grip”, το οποίο ήταν animation και ήταν ιδέα του Powell. Βεβαια ο δίσκος είχε μία από τις κορυφαίες στιγμές τους το “Kiss of death” το οποίο θεωρείται κλασικό κομμάτι τους.Το συγκρότημα κάτω από δύσκολες συνθήκες ξεκινάει περιοδεια. Στα μέσα όμως τις περιοδείας αποχωρεί ο Cozy Powell.Ο Bobby Rondinelli παίρνει την θέση μέχρι το τέλος της περιοδειας. Μαλιστα στα τελευταία live τους εκείνη την εποχή είχαν παίξει και το “Changes” το οποίο είχαν να το παιξουν 22 χρονιά περιπου. Μετα το τέλος της περιοδείας οι Murray και Rondinelli αποχωρούν από το συγκροτημα. Απο τα τέλη του 1995 μέχρι τα τέλη του 1996 οι Sabbath βρίσκονται σε παγο. Το 1996 έρχεται και η αποχωρηση του Martin.Το ίδιο έτος υπάρχουν φήμες ότι ο Iommi ετοιμάζει την δημιουργία project με τον Rob Halford. Αυτο δεν έγινε,άλλα αυτό που πραγματοποιήθηκε ήταν η δημιουργία ενός project με τον Glenn Hughes. Ηχογραφησαν κάποια κομμάτια,άλλα η υπόθεση δεν προχωρησε. Αυτα τα demos βγήκαν στην φόρα σαν “The eighth star”.Μονό ένα τραγούδι δεν συμπεριλήφθηκε σε αυτό το bootleg,το “Time is the healer” το οποίο μπήκε στην επίσημη έκδοση του δίσκου που κυκλοφόρησε σαν “1996 DEP Session” το 2004,με επαναηχογραφημενα ντραμς,εξαιτίας κατηγορίας απόπειρας βιασμού του πρώτου ντράμερ του Dave Holland,ο οποίος ήταν γνωστός από τους Judas Priest.Το ίδιο έτος κυκλοφορεί και η συλλογή “The Sabbath Stones”,που περιλαμβάνει κυρίως κομμάτια από την εποχή του Tony Martin,στα οποία περιλαμβάνεται και το “Loser gets it all”.Αυτή η συλλογή κυκλοφόρησε μόνο και μόνο για να λήξει το συμβόλαιο τους με την τότε δισκογραφική εταιρία την I.R.S.Το 1997 έχουμε την επανένωση της αυθεντικής σύνθεσης των Black Sabbath. Ομως για προσωπικούς λόγους ο Ward δεν μπορούσε να συμμετάσχει στην αρχή σε κάποιες συναυλίες,για αυτό και την θέση,προσωρινά ,στην αρχή ήταν να την πάρει ο Rondinelli,αλλά τελικά την πήρε ο Mike Bordin που τότε ήταν ντράμερ στην προσωπική μπάντα του Ozzy και γνωστός από τους Faith no more.Ακομα σε ένα live τους ντραμς έπαιξε ο Shannon Larkin των Ungly Kid Joe.Στην συνεχεία επιστρέφει ο Ward πίσω και ξεκινούν πρόβες από τις οποίες θα ηχογραφήσουν ένα κομμάτι το “Psycho Man”.Εκείνη την εποχή ηχογραφούν άλλο ένα τραγούδι το “Sailing My Soul”,στο οποίο όμως ντραμς δεν παίζει ο Bill Ward,εξαιτίας προβλήματος υγείας,άλλα drum machine. Το συγκρότημα συνεχίζει την περιοδεία του και από αυτήν θα ηχογραφηθεί το πρώτο live άλμπουμ τους με την αυθεντική σύνθεση και το τρίτο επίσημο τους,το “Reunion”.Ο δίσκος αυτός θα κυκλοφορήσει το 1998 και θα συμπεριλαμβάνει και τα δυο νέα τραγούδια τους. Ειναι τα πρώτα τραγούδια που κυκλοφορούν με τον Ozzy ύστερα από 20 χρονιά!Ακόμα την ίδια περίοδο κυκλοφορεί και το single του”Psychoman” που περιλαμβάνει το τραγούδι αυτό σε διάφορα remix. Οι συναυλίες συνεχίζονται ,σε μια μάλιστα ήταν παρών ο Cozy Powell,ώστε να πάρει την θέση του Ward αν δεν αισθανόταν καλα. Πριν από την έναρξη μιας συναυλίας τους,είχαν κάνει πρόβες και με τον Whitfield Crane των Ungly Kid Joe,στις οποίες μάλιστα είχαν παίξει και το “Heaven and hell”,που φυσικά δεν παίχτηκε στην επίσημη συναυλια. Υπαρχει και bootleg από εκείνη την προβα. Σε ορισμένες συναυλίες έπαιξε και ο Vinnie Appice ντραμς και αυτό ήταν η αιτία διαμάχης του με τον Dio. Φτανουμε με αυτόν τον τρόπο έως το 2000.Το 2000 είναι μια πολύ ήσυχη χρονιά,χωρίς περιοδείες,χωρίς συναυλίες πάρα μόνο μερικές έκτακτες εμφανίσεις. Εκεινο το έτος ο Iommi κυκλοφορεί το πρώτο προσωπικό δίσκο με το τίτλο “Iommi” και με αρκετούς καλεσμένους. Το 2001 οι Sabbath μπαίνουν στο στούντιο και προβάρουν για την δημιουργία νέων κομματιων. Συμφωνα με τις τότε δηλώσεις του Iommi είχαν 6 κομμάτια έτοιμα ,άλλα δεν ήταν πολύ ευχαριστημένοι με αυτα. Τελικα δεν έγινε τίποτα τοτε. Το μόνο τραγούδι που βγήκε στην φορά ήταν το “Scary Dreams”,το οποίο παίχτηκε σε διάφορα lives τους το 2001.Το ίδιο έτος οι Sabbath πήραν βραβείο ESPN.Η μπάντα ξεκινάει περιοδεία μέχρι το 2002.Το έτος αυτό οι Ozzy και Iommi θα παίξουν το “Paranoid” για μια δεξίωση της βασίλισσας της Αγγλιας. Το μπασσο και τα ντραμς σε εκείνη την εμφάνιση θα παίξουν οι Pino Paladino και Phill Collins αντιστοιχα. Το 2003 είναι μια νεκρή περιοδος. Το 2004 έχουμε την αποχωρηση του Geoff Nichols μετα απο 25 χρονια συνεχης παρουσιας του με τους Sabbath. Τη θέση του θα πάρει ο Adam Wakeman,γιος του πλήκτρα που είχαν την δεκαετία του 70 και μετεπειτα μέλος του Ozzy.Επίσης για άλλη μια φορά την θέση του Ward θα καλύψει ο Mike Bordin,άλλα ο Ward θα επιστρέψει σχεδόν αμέσως. Το συγκρότημα ξεκινάει νέα περιοδεία,στην οποία μάλιστα σε μια συναυλία θα τραγουδήσει ο Rob Halford,επειδή ο Ozzy ήταν αρρωστος.

Υπάρχει πολύ καλής ποιότητας DVD από εκείνη την ημερα. Φτάνουμε αισίως στο 2005 όπου το συγκρότημα βραβεύεται στο Hall of fame και το καλοκαίρι του ίδιου έτους έρχονται στην χωρά μας,για δεύτερη και πρώτη φορά με την αυθεντική συνθεση. Η συναυλία έγινε στα πλαίσια του Rockwave Festival και ευτυχώς δεν είχε την τύχη της πρώτης τους εμφάνιση του 1987,αντιθέτως ήταν θριαμβευτικη. Ο γράφων είχε την τιμή και την συγκίνηση να βρίσκεται εκεί εκείνη την ήμερα .Μεγάλες στιγμές!Υπάρχει και επαγγελματική ποιότητας bootleg DVD,από εκείνο το φοβερό γεγονός!Μετά το καλοκαίρι του 2005,το συγκρότημα σταματάει και παγώνει κάθε του δραστηριότητα του. Το ίδιο έτος ο Iommi κυκλοφορεί τον δεύτερο προσωπικό του δίσκο μαζί με τον Glenn Hughes και το όνομα του είναι “Fusion”.To 2006 υπάρχουν σχεδία κυκλοφορίας μιας συλλογής με κομμάτια από την Dio εποχή τους. Ο Iommi προσεγγιζει τον Dio για την δημιουργία 2 κομματιών που θα έμπαιναν σαν bonus. Η σύνθεση των Sabbath θα ήταν για αυτό το λόγο η εξής Iommi,Dio,Butler,Ward.Ο Ward τελικά δεν θα συμμετάσχει και την θέση του θα πάρει ο Appice. Ετσι αντί για επανένωση της Heaven and hell εποχής έχουμε αυτή της Mob Rules εποχής και αντί για 2 τραγούδια ηχογραφούν 3.Τα κομμάτια αυτά είναι τα τα “Devil Cried”,που θα κυκλοφορήσει σε single και θα γίνει και promo video clip για αυτό,”Ear in the wall” και “Shadow on the wind”.Τα κομμάτια αυτά θυμίζουν σε ήχο το “Dehumanizer”.Πλήκτρα στα συγκεκριμένα κομμάτια παίζει ο Mike Exeter,γνωστος ηχολήπτης που εχει συνεργαστει με τον Iommi αλλα και με τους Black Sabbath στο δίσκο τους “13”.Η συλλογή κυκλοφορεί το 2007 και τα νέα τραγούδια παίρνουν καλές κριτικες. Τελικα τα μέλη του συγκροτήματος βλέπουν ότι έχουν πολύ καλή χημεία και αποφασίζουν να προχωρήσουν,με το όνομα Heaven And Hell προκείμενου να μην έχουν θέματα με τη Sharon Osbourne. Οπως και να έχει πάντως αυτό ήταν τυπικό,γιατί για όλους αυτή η μπάντα ήταν,είναι και θα είναι οι Sabbath άσχετα αν παίζουν με άλλο όνομα για νομικά θεματα. Χαρακτηριστικη πάντως ήταν η δήλωση του Butler,ότι αν ήταν ακόμα με τον Ozzy ούτε ένα τραγούδι δεν θα είχαν γράψει,δείχνοντας πόσο καλή χημεία είχε η συγκεκριμένη συνθεση. Με την προσθήκη του Scott Warren(ex Dio) στα πλήκτρα ξεκινήσουν περιοδεια. Μαλιστα πέρασαν και από την χώρα μας το καλοκαίρι του 2007.Στα τέλη του 2008 ολοκληρώνεται η περιοδεία και μπαίνουν στο studio για να ξεκινήσουν να γράφουν κομμάτια για το νέο δίσκο τους. Την θέση του πλήκτρα ξαναπαίρνει ο Mike Exeter.Το 2009 κυκλοφορεί ο δίσκο τους “The Devil You Know”.Ο δίσκος αυτός ηχογραφήθηκε στα ίδια studios με το Dehumanizer και ο ήχος του μοιάζει πολύ με αυτο. Θα γυριστεί και ένα βίντεο κλιπ για το “Bible Black” το οποίο θα κυκλοφορήσει και σαν single.

Ο δίσκος έχει αρκετά καλά κομμάτια και πήρε αρκετά καλές κριτικες. Κομματια σαν το “Bible Black”,”Fear”,”Follow the tears” ακούγονται αρκετα. Την θέση του πληκτρά για την περιοδεία ξαναπαίρνει ο Scott Warren.Η μπάντα ξεκινάει περιοδεία από την οποία θα ηχογραφηθεί και θα κυκλοφορήσει το “Neon Knights:30 years of Heaven and Hell” το 2010.Το συγκρότημα όμως θα αναγκαστεί να σταματήσει τις συναυλίες τους εξαιτίας εμφάνισης καρκίνου στον Dio. Ενω όλα δείχνουν ότι θα το ξεπεράσει,δυστυχώς όμως το Μάιο του 2010 ο Dio θα πεθάνει. Τον Ιούλιο του 2010 οι υπόλοιποι θα κάνουν ένα τελευταίο live για να τιμήσουν τον Dio. Τα φωνητικά θα αναλάβουν οι Glenn Hughes και Jorn Lande(ex Masterplan), με τον Phil Anselmo(ex Pantera) να τραγουδάει και αυτός σε ένα κομμάτι.

Η συναυλία αυτή θα γίνει στα πλαίσια του High Voltage festival στην Αγγλια. To 2011 o Iommi θα σχηματίσει ένα project με τον Gillan με το όνομα Whocares και θα κυκλοφορήσουν ένα single το 2011 το “Out of my mind/Holy Water”.Για το “Out of my mind θα γυριστεί και βίντεο κλιπ. Αυτο το project έγινε για φιλανθρωπικούς σκοπους. Το επόμενο έτος θα κυκλοφορήσουν και μια συλλογή οι Whocares που θα περιλαμβάνει τα δυο κομμάτια τους,άλλα και τραγούδια από Black Sabbath,Deep Purple,Gillan Band κ.α. έχοντας μάλιστα σπάνιο και ακυκλοφόρητο υλικο. Το Νοέμβριο του 2011 έρχεται μια είδηση κεραυνός!11-11-11 οι Black Sabbath επανενώνονται με την αρχική τους συνθεση. Το συγκρότημα σχεδιάζει την δημιουργία καινούργιου δίσκου και περιοδεια. Το 2012 όμως ο Bill Ward αποχωρεί και την θέση του παίρνει ο ντράμερ του Ozzy ο Tommy Clufetos.Το ίδιο έτος όμως ο Iommi διαγνώστηκε με λέμφωμα. Τα σχεδία της μπάντας έμειναν πίσω και αρκετές συναυλίες τους ακυρώθηκαν,αντικαθιστώντας την μπάντα με τους Ozzy & Friends όπως έγινε και στην χωρά μας. Ελαχιστες συναυλίες έκαναν εκείνη την περιοδο. Το συγκρότημα στα μέσα του χρόνου μπαίνει στο studio για να γράψει κομμάτια για τον νέο τους δισκο. Η κατάσταση του Iommi ευτυχώς βελτιωνεται συνεχως. Τελη του 12 ο Iommi αναφέρει ότι έχουν γράψει 16 κομμάτια από τα οποία 13 θα μπουν στον δισκο. Στις αρχές του 13 το συγκρότημα μπαίνει στο studio για να ηχογραφήσει τα κομμάτια του. Τα ντραμς θα αναλάβει ο Brad Wilk(ex Rage against the machine) για το δισκο αυτον. Το Φεβρουάριο του 2013 γίνεται η μίξη του δίσκου και ανακοινώνεται η ημερομηνία κυκλοφορίας και το όνομα του δίσκου καθώς και 6 κομμάτια του. Το όνομα του δίσκου είναι “13”,θα κυκλοφορήσει τον Ιούνιο του 2013,παραγωγός θα ειναι ο Rick Rubin που ηταν να αναλαβει τον υποτιθέμενο νέο δίσκο τους το 2001 και μερικά όνομα κομματιών είναι “Epic”,”Loner”,”Dear Father”,”End of beginning”,”Age of reason” και “God is dead”.Λίγο αργότερα θα κυκλοφορήσει στο internet και ένα βίντεο που δείχνει συνέντευξη των μελών του συγκροτήματος άλλα και σκηνές από το studio που κανουν προβες. Ο δίσκος τελικά κυκλοφορεί με την αρχική έκδοση να έχει 8 κομμάτια και μαζί με τις ειδικές εκδόσεις του έφταναν στα 12. Τα άλλα 4 κυκλοφόρησαν αργότερα στο EP “The End”, που αρχικά το έδιναν μόνο στις συναυλίες τους. Ο δίσκος έπιασε την κορυφή των charts σε πολλές χώρες και θεωρείται ο πιο πετυχημένος τους εμπορικά. Τα κομμάτια κινούνται στον κλασικό ήχο τους, με τη παραγωγή να πετυχαίνει τη κατάλληλη χημεία μεταξύ του κλασικού ήχου αλλά και μοντέρνας παραγωγής. Kυκλοφορούν το videoclip “God is dead”, το οποίο μάζι με τα “Loner” και “Age of reason: αποτελούν από τις δυνατές στιγμές του δίσκου. Οι Sabbath λοιπόν είναι και πάλι στη κορυφή. Ξεκινούν περιοδεία, με τον Tommy Clufetos στα ντραμς, ο οποίος παίζει και στο συγκρότημα του Ozzy και όλα πηγαίνουν καλώς. Φτάνουμε στο 2016 και το συγκρότημα ξεκινά τη “The End Tour” , όπου αποφασίζει να κάνει την τελευταία περιοδεία του, έχοντας την ίδια σύνθεση με την προηγούμενη.Στις 4 Φεβρουαρίου του 2017 κάνουν τη τελευταία συναυλία τους στη γενέτειρα τους, το Birmingham. Μετά από 50 χρόνια από τη δημιουργία τους , αποφασίζουν να κλείσουν αυτό το τεράστιο κεφάλαιο,στο μέρος που ξεκίνησαν όλα.Η συναυλία αυτή θα κυκλοφορήσει το ίδιο έτος σε CD,DVD,Blu-Ray και περιλαμβάνει και 5 ακόμα κομμάτια που τα έπαιξαν live στο studio. Εκει κλείνει πλέον το κεφάλαιο Black Sabbath. Έως το 2024, θα κυκλοφορήσουν πολλές deluxe εκδόσεις των δίσκων τους,live δίσκοι, επίσημα bootleg και διάφορα άλλα. Όμως σύμφωνα με τα συμβόλαια που έχουν υπογραφεί μεταξύ Iommi και Sharon Osbourne, δεν έχει κανείς δικαίωμα να κυκλοφορήσει κάτι καινούργιο κάτω από το όνομα των Black Sabbath. Οπότε εκτός απροόπτου δεν υπάρχει πλάνο να βγει κάτι καινούργιο στο άμεσο μέλλον. Υπήρχαν, κάποια στιγμή,κάποιες δηλώσεις του Ozzy ότι θα ήθελε μια τελευταία συναυλία με τον Bill Ward και την αυθεντική σύνθεση, με τους Iommi/Butler να συμφωνούν, αλλά δεν έγινε τίποτα.Ο θάνατος του Nicholls το 2017, έφερε ξανά κοντά τους Iommi και Martin, ξεκινώντας φήμες για συνεργασία.Δεν έχει γίνει κάτι μέχρι τώρα. Το 2024 κυκλοφόρησε η συλλογή “Anno Mundi 1989-1995” η οποία περιέχει τους 4 δίσκους με τον Tony Martin που κυκλοφόρησαν εκείνη την εποχή σε remastered έκδοση και με τα b-sides. Φυσικά ξεχωρίζει η remixed-remastered έκδοση του “Forbidden”, την οποία όλοι περιμέναμε από το 2018. που την είχε ανακοινώσει ο Iommi. Δυστυχώς δε συμπεριλαμβάνεται το “Cross Purposes-Live”. Ο λόγος καθυστέρησης της κυκλοφορίας αυτής ήταν η διαμάχη για την απόκτηση των δικαιωμάτων από την IRS. Αυτή η κυκλοφορία εκτιμήθηκε πολύ από τους οπαδούς, μιας και αυτοι οι δίσκοι ήταν καταργημένοι χρόνια και τώρα δίνεται σε όλους η ευκαιρία να τους ακούσουν και με βελτιωμένο ήχο. Ειδικά το “Forbidden” πήρε επιτέλους την αναγνώριση που του αρμόζει..Η συνεργασία του Martin με τον Iommi, για αυτή τη δουλειά, έχει φουντώσει ξανά τις φήμες για δημιουργία της μπάντας και την ηχογράφηση νέων κομματιών και περιοδείας όπου θα παιζουν τα κομμάτια της εποχής αυτής. Σίγουρα δε θα γίνει χρήση του ονόματος Black Sabbath, αλλά μπορεί να γίνει ότι έγινε με τους Heaven and Hell. Μπορεί να δούμε μια περιοδεία των Headless Cross στο κοντινό μέλλον.Ποιός ξέρει….

Εδώ τελειώνει το αφιέρωμα μας για τους Πατέρες του Heavy Metal. Προσπάθησα να το κάνω όσο πιο πλήρες γινεται. Σαν φανατικός οπαδός τους,ήταν μεγάλη τιμή και ευθύνη να κάτσω και να γράψω ενα τέτοιο αφιερωμα. Θα ήθελα να ευχαριστήσω τον φίλο Thierry Bauwens,τον ιδρυτή και υπεύθυνο του γαλλικού Black Sabbath Fun Club και για μένα ο πιο φανατικός οπαδός των Sabbath. Χωρις την πολύτιμη βοήθεια του με το τεράστιο υλικό που μου έχει δώσει,θα ήταν αδύνατη η δημιουργία ενός τέτοιου αφιερωματος. Επισης θα ήθελα να ευχαριστήσω και τον Rob Dwyer τον ιδρυτή και ιδιοκτήτη του www.sabbathlive.com το οποιο δυστυχώς εκλεισε. Χαρις σε αυτό το site έμαθα πάρα πολλά πράγματα. Επισης όσοι θέλετε να ασχοληθείτε με το συγκρότημα ψάξτε να βρείτε πέρα από το επίσημο υλικό και τα πάρα πολλά ανεπισημα (bootlegs) που υπάρχουν,τα οποία πλέον με μια σύντομη αναζήτηση θα μπορείτε να έχετε στο χέρι σας(ή στο σκληρό δίσκο σας). Επισης τσεκάρετε τα links που είναι παρακατω. Επισης κάλο να προμηθευτείτε κάποιο από τα βιβλία που προτείνονται στα παρακάτω sites,όπως είναι το πολύ κάλο βιβλίο-αυτοβιογραφια του Tony Iommi “Iron Man”.Ελπίζω το υλικό που σας δίνουμε να είναι καλό εφόδιο για όσους ξεκινήσετε το ταξίδι στον μαγικό κόσμο των Black Sabbath!Come between Heaven and Hell!!!!!!!!

Links

www.blacksabbath.com , το επίσημο site της μπάντας.
http://www.black-sabbath.com/ ,funclub site του Joe Siegler